Betinkings yn Opsterlân

Ut namme fan it gemeentebestjoer fan Opsterlân wiene boargemaster Andries Bouwman en wethâlders Durk Durksz, Rob Jonkman, Marcel van Opzeeland en Libbe de Vries jûn oanwêzich by de betinkingen yn Wynjewoude, Beetstersweach, Tijnje, Langezweach en Gordyk. 

Se beklammen allegear it belang fan it trochgean mei betinken. Oer in pear jier sille der gjin direkte tsjûgen mear wêze fan 'e Twadde Wrâldoarloch. Se reflektearren ek op 'e barrens dy't plakfûnen yn 'e doarpen tidens de oarloch. 

Boargemaster Bouwman hat koartlyn praat mei Joke Boonstra-Nust, dy't as jong famke de oarloch yn en om it doarp meimakke hat. Dit binne ferhalen dy't hieltyd wer in djippe yndruk meitsje. Mar minsken binne ek stadich oan it learen, observearre Bouwman. Sels no is it gerinkel fan wapens op in protte plakken oer de hiele wrâld te hearren. 

"Hjoed steane wy ​​letterlik by de grêven fan dejingen dy't har libben jûn hawwe foar ús frijheid. Mar as wy hjoed de dei nei de wrâld sjogge, sjoch ik wer enoarme ûntefredenheid, ferrotting en in soad oarloch. Ik sjoch bylden en ferhalen fan minsken dy't, krekt as 81 jier lyn, ûnderdrukt wurde, opsletten wurde yn finzenissen, fermoarde wurde. Ik sjoch minsken ferdreaun wurde, stêden útrûge wurde. Ik sjoch tirannen opstean dy't spierspannende retoryk brûke om it fjoer fan haat oan te stoken. Ik sjoch in groeiend leauwen yn 'e falskheden dy't ús fiede wurde en hoe't wy ûntmoedige wurde om dat sels te dwaan." Sykje wierlik.

Mar boppe alles sjoch ik ferjitlikens. Wy binne fergetten dat wy dizze ellinde al ien kear earder meimakke hawwe. Dat it geweld, de gaos, it gjalpen dat 81 jier lyn yn Nederlân plakfûn, no plakfynt yn Oekraïne, Libanon, Gaza, Iran, Sûdan, en in protte, in protte oare plakken yn 'e wrâld.

Wy binne fergetten om beweecht te wurden, wy binne fergetten om mei oaren mei te fielen. Want dat is it tsjingif foar alle kwea: beweecht wurde en oprjocht ynteressearre wêze yn oaren. Wy fine wat der yn 'e wrâld bart ferskriklik, mar faak helje wy ek ús skouders op. Wy sjogge leaver net mear nei it nijs. En dêr leit it gefaar fan in werhelling fan wat der bard is yn 'e jierren foar en tidens de Twadde Wrâldoarloch. Want as wy ús skouders ophelje, as wy net alert binne op 'e feroarings dy't plakfine, as wy dy feroarings net kritysk benaderje, dan foarsizze wy úteinlik net hoe grut de gefolgen wêze kinne.

Marcel van Opzeeland spruts by it oarlochsmonumint yn Langezwaag. "De nammen op 'e plakette herinnerje ús deroan dat frijheid net iets is dat fanselssprekkend is. Efter dy nammen lizze libbens, ferhalen, famyljes en doarpen dy't troch oarloch rekke binne. Se meitsje dúdlik dat skiednis net iets is dat allinich yn boeken bestiet, mar iets dat hjir, op dit plak, noch altyd tastber is. Betinking helpt ús te beseffen wat der op it spul stiet as de frijheid ferdwynt. It giet net allinich oer it ferline, mar ek oer it bewustwêzen fan it hjoeddeiske."

Wethâlder Libbe de Vries die syn jeugd op 'e Gordyk. Hoewol't er de oarloch net sels meimakke hat, wie de oarloch thús altyd oanwêzich, sei er. "Yn lytse saken. Yn sunigens. Yn ferhalen. Myn âldste, heit en mem - Roel en Tryntsje - sieten yn it ferset. Se binnen de ierde goed trochkaam, alhiel hjir dat goed ús bern." 

Wy binne allegear erfgenamten fan 'e skiednis, seit De Vries. "En dêrom moatte wy it mei moed drage. Want wy wolle net folslein begripe hoe slim it is. Wy moatte der ek omtinken oan jaan, want it makket hielendal net út. Wêrom moatte minsken net altyd bestraft of folge wurde fanwegen wat se fan binnen binne? Kom op?"

Oarloch fiere is nea de oplossing, sei riedslid Durk Durksz yn Beetstersweach. "It hat wat twifels oer elkoar hân oer de hiele wrâld en ik moat ophâlde. It hâldt fan wol-aske dy't de hiele wrâld en syn brân ôfblaast. Mar der is noch in oplossing. Bliuw mei elkoar en Pete, hoe giet it mei myn ferskille. En betinke my de folgjende stop. Hy betinke en jammerje, wy binne grutsk op frijheid!" 

Neffens wethâlder Rob Jonkman, oanwêzich yn Tynje, hat it fieren fan frijheid foar elke generaasje in oare betsjutting. Boppedat lit ûndersyk sjen dat nei-oarlochske generaasjes grutte wearde hechtsje oan betinking en fiering. 

Mei tank oan de oertsjûging, moed en ynset fan in protte, en ek mei de help fan oaren, koe tirannie yn 'e perioade 1940-1945 útdreaun wurde, neffens Jonkman. "Troch frijheid te fergelykjen mei de ûnderfiningen fan ûnfrijheid, ûnderdrukking en besetting ûnder oaren, wurdt dúdlik dat frijheid dy't as fanselssprekkend beskôge wurdt permaninte ynspanning fereasket."