1759: De Gordyk krijt in nije brêge
Gordyk is in ‘flecke’ (delsetting mei stedlike skaaimerken dy’t gjin stêd is) en ûntstien troch de turfwinning en feangraverijen. Gordyk wie in sintraal punt foar it opslaan, ynfieren en ferhanneljen fan guod. Der waard in protte turf trochfierd. It trochgraven fan de Hegedyk om 1631 hinne wurdt sjoen as stichtingsjier fan Gordyk. Der waard doe in kanaal groeven nei de Gorreveanen. Dizze Gorreveanen waarden yn de santjinde iuw troch de Hearen Kompanjons ôfgroeven. Benammen jonkhear Sytse fan Dekema hie hjir in protte besittings. Foar it ferfier fan de turf wie in kanaal nedich. De earste fermelding dêrfan fine wy yn 1630. Op it plak dêr’t de feart de Hearrewei krúste, no Hegedyk en Haadstrjitte, waard in brêge en slûs boud: dêr’t no de haadbrêge fan Gordyk leit.
Yn 1759 fine wy yn it argyf in dokumint dat ynsjoch jout yn de oanlis fan in nije brêge op dizze lokaasje. De ynwenners fan Gordyk leine doe fêst dat der oerienstimming wie om oer te gean ta de oanlis en dat de kosten dêrfoar droegen wurde soene troch it doarp sels. Grytman (boargemaster) Livius Suffrides Lijcklama à Nijeholt en dêrmei ek de gritenij (gemeente), waard frijsteld om by te dragen oan de kosten. Yn dizze tiid waard der twaris yn it jier in jiermerk hâlden en in wyklikse merk. Op de wykmerk waard in protte hannel yn rogge, boekweit en oare guod dreaun. De hannel naam ta neidat der yn 1759 in nije brêge oer de Kompanjonsfeart oanlein waard. De brêge fan 1759 kenne wy fan iere topografyske gesichten: in monumintale ophelbrêge mei in ryddek deroer. Yn 1862 waard de brêge opnij ferfongen.
Ferskaat
Ut it dokumint blykt dat de manlike ynwenners fan Gordyk gearkamen yn de doarpsskoalle, om ta in oerienkomst te kommen foar it oanlizzen fan in nije brêge. Ut guon genealogyske* boarnen en de kwotaasjekohieren* út 1749 op www.allefriezen.nl binne fan de measte neamde manlju út it dokumint de berte- en stjerdata en de beroppen te efterheljen. It toant de ferskaat fan de ynwenners en jout in ynsjoch yn de gearstalling fan de Gordyksters dy’t der doe wennen. Oanwêzich wiene ûnder oare sulversmidden, in timmerman, moolner, master linnenwever, de master bakker, in glêsmakker, keaplju, feanbaas en tsjerkefâd, in touwer, gortmakker, brouwer, destillateur, herbergier, boeren, in sjirurgyn en doarpsrjochter, en de skoalmaster. Under oan de side steane se yn willekeurige folchoarder werjûn.
Ynhâld fan de tekst
Op hjoed, de 3e april 1759, ferskynden yn de Doarpsskoalle fan de flekke Goeredyk de ynwenners fan deselde flekke en hawwe, nei dúdlike foarstelling en lêzing fan de akte fan 16 maart 1759 troch de Hearen Kompanjons fan Foois Kuik en Dekema feanen oan de Heech Wolgeb. Hear Livius Suffridus Lijklama á Nijeholt, grytman oer Opsterlân, tastien hawwe it lizzen fan in Nije Brêge oer de Kompanjonsfeart, breder as yn de neamde akte fermeld. Sa is it dat wy, ûndertekene Komparanten, nei ryp oerlis oannimme dy akte ta lêst fan it Doarp te nimmen en syn Wolgeb. yn alles dêrfan kosten- en skeafergoedingsfrij te stellen, ta bewiis hawwe wy ús hannen tekene, lykas hjirboppe.
Üble Rinecks, Albert Tsjibbes, J. Faaber, Jochem Luitjens, Wulle Gavhus, Enne Jans, Hans Jans, Eyte Tjebbes, Jacob Rienks, Martinüs Jans, Sjoerd Hylkes, Petrus J. Steltman, Adolph Petersen, H.J. Halbetsma, Jan Pijtters Skoalmaster, Atze Sickes, Gerrit Jans, Frederikx Herringa, B: Halbetsma, Luytjen Klazes, Harman Jans, Wobbe Alberts, Tjibbe Alberts, J. Homans, Anne Eits, Minne Piers, Freerk Douwes, Douwe Alles, Albert D. Lippes, Foke Jans, Hendrik Bouwes.
De manlike ynwenners fan Gordyk dy’t gearkamen yn de doarpsskoalle:
- Minne (Menne) Piers (1732-1798)
- Anne Eits (Eyts) (.. – 1789) soan fan Eite/Eyte Tjebbes
- Eite Tjebbes (.. _ ..) master timmerman en izerkreamer
- Focke/Foke Jans (1743-1815) master linnenwever
- Jacob Rienks (Glas) (1723-1812) glêsmakker
- Bartele Hiddes Halbetsma (1717-1784) master bakker en keapman
- Jacobus Halbetsma (1722-1805) master sulversmid
- Albert Tjibbes/Tjebbes (Hoogeveen) (1696-1767) keapman, timmerman, feanbaas en tsjerkefâd Gordyk
- Freerk Douwes (1723-1776) touwslagger en lienslagger
- Oebele (Uble) Rinks (Rinx, Rinecks) (1716-1780)
- Jochum Luitjens (1708-1791) keapman op De Gordyk, berne yn Terherne
- Jacobus Faber (1700-1765) brouwer en boer
- Enne Jans (1709-1763)
- Martinus Jans (…-...) master smid
- Atze Sickes (Ferwerda) (1705-1774) mûnder Foller
- Sjoerd Hylkes (… – 1790) master gortmakker
- Gerrit Jans (1709-1775)
- Hendrik Bouwes (1725 - ..)
- Wobbe Alberts (Hoogeveen/Hogeveen) (1724 - ...)
- Tjibbe Alberts (Hoogeveen/Hogeveen) (...-...)
- Jacobus Bernardus Homan (Homans) (1715-1771) sjirurgyn
- Petrus Johannes Steltman (... -1763) sulversmid en doarpsrjochter. Wennen yn de Skânsburch.
- Douwe Alles (Stoker) (1710-1762) master stoker en distillateur
- Albert Lippes/Liepes (…-...)
- Jan Pijtters (...-...) skoalmaster
- Adolph Johann Petersen (…-...) berne yn Mecklenburg, Dútslân
- Hans Jans ( …– 1792) feanskipper en herbergier
- Harmen Jans (Vledder) (1701-…)
- Luitjen Klazes/Klases (...-...)
- Frederikx Herringa
- Wulle Gavhus
Boarnen:
- J.J. Spahr van der Hoek en Joh. Frieswijk, De Flekke De Gordyk (Ljouwert 2000).
- De Hearrenfeanske koerier, 24 oktober 1947.
- www.gorredijk-historie.nl
- www.geneanet.org
- www.allefriezen.nl
