1759: De Gordyk krijt in nije brêge
De Gordyk is in 'vlecke' (in delsetting mei stedske skaaimerken dy't gjin stêd is) en ûntstien is út turfwinning en turfgraven. De Gordyk wie in sintraal punt foar de opslach, ymport en hannel fan guod. In grutte hoemannichte turf waard dertrochhinne ferfierd. De opgraving fan 'e Hegedyk om 1631 hinne wurdt beskôge as it stiftingsjier fan De Gordyk Doe waard in kanaal groeven nei de Gorrevenen. Dizze Gorrevenen waarden yn 'e santjinde iuw útgroeven troch de Hearen Partners. Benammen Jonkheer Sytse van Dekema hie hjir in soad eigendommen. In kanaal wie needsaaklik foar it ferfier fan turf. De earste fermelding hjirfan is te finen yn 1630. Op it punt dêr't de wetterwei de Hereweg, no Hegedyk en Hoofdstraat, krúste, waarden in brêge en slûs boud: dêr't de haadbrêge fan no stiet. De Gordyk is.
Yn 1759 fine wy in dokumint yn it argyf dat ynsjoch jout yn 'e bou fan in nije brêge op dizze lokaasje. De ynwenners fan De Gordyk Doe waard fêststeld dat der in oerienkomst wie om troch te gean mei de bou en dat de kosten troch it doarp sels droegen wurde soene. Grietman (boargemaster) Livius Suffrides Lijcklama à Nijeholt, en dêrmei ek de grietenij (gemeente), wie frijsteld fan bydrage oan de kosten. Yn dizze perioade waarden twa kear jiers in jiermerk en in wyklikse merk hâlden. Op 'e wyklikse merk fûn in soad hannel plak yn rogge, boekweit en oare guod. De hannel naam ta nei't yn 1759 in nije brêge oer de Compagnonsvaart boud waard. Wy kenne de brêge fan 1759 fan iere topografyske ôfbyldings: in monumintale ophelbrêge mei in dykdek deroerhinne. Yn 1862 waard de brêge wer ferfongen.
Ferskaat
It dokumint lit sjen dat de manlike ynwenners fan De Gordyk moete yn 'e doarpsskoalle om in oerienkomst te berikken foar de bou fan in nije brêge. Ut ferskate genealogyske* boarnen en de belestingregisters* fan 1749 op www.allefriezen.nl De berte- en stjerdatums en beroppen fan de measte manlju dy't yn it dokumint neamd wurde, kinne weromfierd wurde. It lit de ferskaat fan 'e ynwenners sjen en jout ynsjoch yn 'e gearstalling fan 'e Gorredijk-ynwenners dy't dêr doe wennen. Oanwêzigen wiene ûnder oaren sulversmeden, in timmerman, in mûnder, in masterlinnenwever, de masterbakker, in glêsmakker, keaplju, in turfbaas en tsjerkewachter, in touwurker, in gruttenmakker, in brouwer, in distillearder, in herbergier, boeren, in sjirurch en doarpsrjochter, en de skoalmaster. Se steane yn willekeurige folchoarder ûnderoan de pagina.
Ynhâld fan de tekst
Op hjoed, de 3e april 1759, ferskynden yn de Doarpsskoalle fan de flekke Goeredyk de ynwenners fan deselde flekke en hawwe, nei dúdlike foarstelling en lêzing fan de akte fan 16 maart 1759 troch de Hearen Kompanjons fan Foois Kuik en Dekema feanen oan de Heech Wolgeb. Hear Livius Suffridus Lijklama á Nijeholt, grytman oer Opsterlân, tastien hawwe it lizzen fan in Nije Brêge oer de Kompanjonsfeart, breder as yn de neamde akte fermeld. Sa is it dat wy, ûndertekene Komparanten, nei ryp oerlis oannimme dy akte ta lêst fan it Doarp te nimmen en syn Wolgeb. yn alles dêrfan kosten- en skeafergoedingsfrij te stellen, ta bewiis hawwe wy ús hannen tekene, lykas hjirboppe.
Üble Rinecks, Albert Tsjibbes, J. Faaber, Jochem Luitjens, Wulle Gavhus, Enne Jans, Hans Jans, Eyte Tjebbes, Jacob Rienks, Martinüs Jans, Sjoerd Hylkes, Petrus J. Steltman, Adolph Petersen, H.J. Halbetsma, Jan Pijtters Skoalmaster, Atze Sickes, Gerrit Jans, Frederikx Herringa, B: Halbetsma, Luytjen Klazes, Harman Jans, Wobbe Alberts, Tjibbe Alberts, J. Homans, Anne Eits, Minne Piers, Freerk Douwes, Douwe Alles, Albert D. Lippes, Foke Jans, Hendrik Bouwes.
De manlike ynwenners fan De Gordyk dy't byinoar kamen yn 'e doarpsskoalle:
- Minne (Menne) Piers (1732-1798)
- Anne Eits (Eyts) (.. – 1789) soan fan Eite/Eyte Tjebbes
- Eite Tjebbes (.. _ ..) master timmerman en izerkreamer
- Focke/Foke Jans (1743-1815) master linnenwever
- Jacob Rienks (Glas) (1723-1812) glêsmakker
- Bartele Hiddes Halbetsma (1717-1784) master bakker en keapman
- Jacobus Halbetsma (1722-1805) master sulversmid
- Albert Tjibbes/Tjebbes (Hoogeveen) (1696-1767) keapman, timmerman, turfboer en tsjerkfâd De Gordyk
- Freerk Douwes (1723-1776) touwslagger en lienslagger
- Oebele (Uble) Rinks (Rinx, Rinecks) (1716-1780)
- Jochum Luitjens (1708-1791) keapman by De Gordyk , berne yn Terhorne
- Jacobus Faber (1700-1765) brouwer en boer
- Enne Jans (1709-1763)
- Martinus Jans (…-...) master smid
- Atze Sickes (Ferwerda) (1705-1774) mûnder Foller
- Sjoerd Hylkes (… – 1790) master gortmakker
- Gerrit Jans (1709-1775)
- Hendrik Bouwes (1725 - ..)
- Wobbe Alberts (Hoogeveen/Hogeveen) (1724 - ...)
- Tjibbe Alberts (Hoogeveen/Hogeveen) (...-...)
- Jacobus Bernardus Homan (Homans) (1715-1771) sjirurgyn
- Petrus Johannes Steltman (... -1763) sulversmid en doarpsrjochter. Wennen yn de Skânsburch.
- Douwe Alles (Stoker) (1710-1762) master stoker en distillateur
- Albert Lippes/Liepes (…-...)
- Jan Pijtters (...-...) skoalmaster
- Adolph Johann Petersen (…-...) berne yn Mecklenburg, Dútslân
- Hans Jans ( …– 1792) feanskipper en herbergier
- Harmen Jans (Vledder) (1701-…)
- Luitjen Klazes/Klases (...-...)
- Frederikx Herringa
- Wulle Gavhus
Boarnen:
- J.J. Spahr van der Hoek en Joh. Frieswijk, De Flekke De Gordyk (Ljouwert 2000).
- De Hearrenfeanske koerier, 24 oktober 1947.
- www. De Gordyk -skiednis.nl
- www.geneanet.org
- www.allefriezen.nl
