Skatten út it argyf

Stap werom nei it Beetstersweach fan de 19e iuw! In tiid fan spannende hurddraverijen om gouden horloazjes, prachtich fjoerwurk boppe it Lyndenbosk en feesten oant sinne-opgong. Untdek it spektakulêre ferhaal efter de tentoanstelling fan 1868.

Earmoedesoarch yn Opsterlân om 1880 hinne: in tiid fan earmoede, krisis en stakings. De turfwinning rûn op syn ein, Domela Nieuwenhuis spruts by Nij Beets, en in protte wiene ôfhinklik fan help om te oerlibjen.

Yn 2025 fiere wy 80 jier befrijing. Frijheid is net fanselssprekkend. Yn 1944 moasten tûzenen Nederlanners flechtsje foar de oarloch. Brieven út it gemeenteargyf Opsterland litte sjen hoe't dizze opfang organisearre waard.

Yn Nederlân binne der ferskate gemeentlike weryndielingen útfierd. Dizze skiednis giet werom oant it begjin fan de njoggentjinde iuw. Yn 1851 bestiene der 1209 gemeenten yn Nederlân. Yn 2023 wie dit werombrocht nei 342.

Fan goalera oant pokken: besmetlike sykten brochten eartiids in protte leed. Ut ús gemeenteargyf dit artikel oer hoe't Opsterlân epidemyen bestried en hokker maatregels nommen waarden om ynwenners te beskermjen.

Dit jier is it 200 jier lyn dat Fryslân in grutte wettersneedramp oerkaam. De stoarmfloed fan 1825, feroarsake troch in noardwesterstoarm yn kombinaasje mei springtij, heech binnenwetter en min ûnderholden diken.

Gordyk is in ‘flecke’ (delsetting mei stedlike skaaimerken dy’t gjin stêd is) en ûntstien troch de turfwinning en feangraverijen. Yn 1759 fine wy yn it argyf in dokumint dat ynsjoch jout yn de oanlis fan in nije brêge yn Gordyk.

De hurddraverij is in hynstesport wêrby't in parkoers op snelheid ôflein wurdt. Om 1871 hinne wie de hurddraverij ien fan de trije grutte nasjonale fermeitsjes yn Hollân en Fryslân, njonken reedriden en silen.