1760: De Bûtenpost yn Siegerswoude
Dizze 'Skat út it Argyf' giet oer in kaart út 1760 mei in spesjaal plak yn Siegerswoude, dat wy noch altyd kenne ûnder deselde namme as ieuwen lyn: Het Voorwerk (It Foarwurk). De oarsprong fan Het Voorwerk leit yn kleasterbesit. Yn 'e Midsiuwen hienen net allinnich partikulieren lân yn besit; kleasters hienen ek in soad besittings en lân.
Eastlik fan Siegerswoude lei in bûtenwurk fan it Benediktynske kleaster fan Smelne te Smalle Ee. Dit frouljuskleaster hie ûnder oare it Voorwerkerveld yn besit. In bûtenwurk is in abdij of kleasterpleats. Wa't fan Siegerswoude nei De Wilp rydt en de brêge oer de Bakkeveenster Vaart passearret, sil wat noardeastliker in pleats stean sjen, dy't earder ek bekend stie ûnder de nammen It Foarwurk en Uithof.
Opkomme
De bûtenpost waard wierskynlik foar 1400 stifte, doe't it kleaster fan Smalle Ee noch in Augustynsk kleaster wie. De bûtenpleats lei op in ferhege riche yn it lânskip. Geskriften jouwe oan dat om 1500 hinne in bepaalde Sypke de lieding hie oer de bûtenpleats. Yn 1518 waard de bûtenpleats foar it earst neamd yn in regeling oangeande de ûntwettering fan de 'bûtenpleats nei Sijgerswold'. De bûtenpleats wurdt ek neamd yn 1530, as der sprake is fan 'Broer Leffert'.
Yn dy tiid wie it omlizzende gebiet noch in útwreide heechfean. De oanwinningsbuorkerij wie omjûn troch wâlen en beammen. Njonken it hûs stie in 'ikenhiem' (telgenkamp), in gebiet beplante mei iken, dêr't hout foar timmerwurk rispe waard. Njonken it haadhûs stie ek in lyts gebou, in 'Drintehok', de stâl foar de keppel Drintske skiep. Dizze skiep waarden dêr hâlden oant de njoggentjinde iuw, doe't de heide om 1900 hinne weromwûn waard.
It libben by It Foarwurk
Nonnen wurken by it Foarwurk, holpen troch lekebruorren. Se hâlden har dwaande mei heameitsjen en ferbouden haver, reid, beanen en earte. Se wiene benammen dwaande mei it weidzjen fan skiep. Se hâlden ek oar fee, ynklusyf oksen, hynders en kij. Droech fleis, skiep- en koetsiis, bûter en huning waarden nei it kleaster ferfierd. De jacht levere ek hazzen, reeën en plomfee op. Skieppewol wie wichtich foar it spinnen en weven fan garen yn it kleaster. Faak moast der ek in pacht betelle wurde troch de brûkers. Tidens de Tachtichjierrige Oarloch, yn oktober 1572, waard it Foarwurk plondere troch de Seebedelers, dy't har in wei troch Friesland makken.
Eigendom feroarje
Yn 1580 kamen alle kleasterbesittings fan Smalle Ee yn 'e hannen fan 'e Steaten fan Friesland, nei't dy it Roomsk-Katolike leauwe ferbean hiene. It kleaster yn Smalle Ee wie al yn 1581 sloopt. Allinnich in kleasterpleats mei lannen bleau oer yn Siegerswoude, dy't bewenne waard troch in pachter mei de namme Luytzen Hendrickx. De hier bedroech haver en tsien skiep yn 't jier. Yn 1640 wie Alle Foeke Hendrix de pachter. Yn 1644 waarden it Foarwurk en de byhearrende lannen, yn totaal 503 hektare, troch de Steaten fan Friesland ferkocht foar 4.500 goudgulden oan Menso Gabbema, in advokaat út Leeuwarden. Net lang dêrnei krigen ferskate ynvestearders 25% fan it pân, wêrûnder Jacobus Sybrandi Mancadan, in behearder en in skoft boargemaster fan Frjentsjer. Hy ynvestearre yn turfwinning. Fan sawat de twadde helte fan 'e santjinde iuw ôf waard turf wûn by it Foarwurk. Dêrom waarden ferskate buerten oanlein.
Mancadan en syn frou hienen trije bern. Dochter Ebeltje troude mei Broer Boelardus Boelens, dy't ûnder oare lânmjitter wie. Nei't Mancadan ferstoar, kaam it Foarwurk yn 'e hannen fan dochter Ebeltje, en sa waard it eigendom fan 'e famylje Van Boelens. It Foarwurk bleau oant 1843 yn it besit fan famyljes dy't ôfstamme fan Boelens.
-Mancadan, lykas de famylje Wigeri, Van Harinxma, Rijnhard Baron van Lynden, en Frans Godard Ayzo van Boelen. Sy wennen der lykwols net sels, mar it waard oan oaren ferhierd.
De hierders en oarsprong fan 'e efternamme Uithof
Yn 1843 waard it Foarwurk, tegearre mei al syn byhearrende ûnderdielen, yn beslach nommen troch it Ministearje fan Justysje, mooglik as gefolch fan in fallisemint. It kaam yn 'e hannen fan pachter Roel Hendriks. Syn foarâlden hiene doe al in protte jierren op 'e pleats wenne. In Heyne Roelofs hie al foar 1685 op 'e pleats wenne. Yn 1728 en 1798 wenne in Heine Roels beide kearen as pachter op it lângoed, en tuskentroch in Roel Heines. Roel Heines wie yn 1778 en 1788 boer op 'e bûtenpleats. Yn 1811 wenne Roel Hendriks op it Foarwurk. Roel naam tegearre mei syn bruorren Boke en Jacob Hendriks de efternamme Uithof oan. De lêste Uithof dy't it Foarwurk bewenne wie Roel Hendriks Uithof, dy't yn 1880 troude mei Wietske van der Berg. Dêrnei kamen oare famyljes op 'e pleats wenjen.
De pleats dy't dêr no stiet is net de orizjinele. Teminsten twa foargongers hawwe op it plak stien. In foto fan 'e foargonger fan 'e hjoeddeiske pleats ferskynde yn 'e Leekster Courant. Dizze pleats waard boud of restaurearre yn 1798, lykas te sjen is oan 'e muorreankers.
Argeologysk ûndersyk
Yn 1984 en 1985 waard op it terrein ûndersyk dien nei it útwurk fan Siegerswoude mei in subsydzje fan 'e gemeente. It ûndersyk waard útfierd troch de Argeologyske Wurkgroep foar Nederlân ûnder lieding fan provinsjaal archeolooch Gerrit Elzinga. De doetiidske eigener, Gerrit Land, wie persoanlik tige ynteressearre yn 'e skiednis en hie by it ploegen ierdewurkskerven, izerslak, in mûnestien en kleasterstiennen fûn. Troch de lânfersterking kamen âlde sleatten en putten oan it ljocht. Tidens de argeologyske opgravings waarden resten fûn fan grêften, jiskefetten, boarnen, in mooglike klaaiput en in izersmelterij út 'e fjirtjinde iuw. Ek waarden skerven fan bolfoarmige potten, drinkkannen, kommen en Siegburg-ierdewurk ûntdutsen. Der waarden ek rûnliedings op it terrein oanbean.
