Omjouwingsfisy gemeente Opsterlân

De omgevingsvisie is in yntegraal lange termyn fyzje foar de fysike leefomjouwing fan de gemeente Opsterlân. De fysike leefomjouwing is breder as allinnich de romtlike aspekten. De Omgevingswet neamt ferplichte aspekten dy't yntegraal weromkomme moatte yn in Omgevingsvisie. Dêryn sit bygelyks it gebrûk fan natuerlike helpboarnen, aktiviteiten wêrtroch't emisjes, hinder of risiko's feroarsake wurde en it neilitten fan aktiviteiten. Ek ûntwikkelingen op it mêd fan kultureel erfgoed, enerzjy-ynfrastruktuer, lânbou, lânskip, miljeu, natuer en wetter wurde meiwegen en beskreaun.

Fêste Eleminten

De omgevingsvisie moat ynhâldlik neffens de Wet yn elts gefal de folgjende eleminten befetsje:

• In beskriuwing fan de haadlinen fan de kwaliteit fan de fysike leefomjouwing: wêr bestiet de fysike leefomjouwing út en wat is de kwaliteit derfan?
• De haadlinen fan de foarnommen ûntwikkeling, gebrûk, behear, beskerming en behâld fan it grûngebiet: wat bart der/ sil der barre oan ûntwikkelingen en ynstânhâlding fan it grûngebiet?
• De haadsaken fan it foar de fysike leefomjouwing te fieren yntegraal belied: wat binne de nei te stribjen doelen en op hokker wize wurde dy berikt?

De Omgevingsvisie giet oer de folsleine breedte fan de fysike leefomjouwing sa't bedoeld is yn de Omgevingswet. De Omgevingsvisie is dus net in optelsom fan beliedsfyzjes foar de ferskate domeinen, mar in gearhingjende yntegraal fyzje foar de gemeente.

Dêrneist is de gemeentlike omgevingsvisie in ûnderdiel fan in grutter gehiel fan gearhingjende ynstruminten binnen de Omgevingswet. Kaders foar de fyzje binne:

• De Nasjonale Omgevingsvisie (NOVI). Hjiryn jout it Ryk in lange termyn fyzje op de takomstige ûntwikkeling fan de leefomjouwing yn Nederlân.
• De Omgevingsvisie Fryslân 2020 De romte diele (Provinsjale Omgevingsvisie (POVI)) 
• It Nasjonaal Programma Lanlik Gebiet (NPLG). Dit programma falt ûnder de NOVI en is in beliedsprogramma fan de ministearjes fan Lânbou Natuer en Fiedselkwaliteit (LNV); fan Ynfrastruktuer en Wetter (IenW) en fan Ynlânske Saken en Keninkryksrelaasjes (BZK). Yn dit programma geane sy tegearre mei provinsjes, wetterskippen, gemeenten en maatskiplike partners, grûneigners en grûnbrûkers op syk nei oplossingen per gebiet.
• Yn it Fryske Programma Lanlik Gebiet (FPLG) sil de provinsje Fryslân foar Fryslân ymplantaasje jaan oan it NPLG. Dat docht sy tegearre mei oare partijen, lykas boeren, natuerorganisaasjes, ûndernimmers, ynwenners en oerheden, lykas de gemeente Opsterlân.
• Fierder is bekend dat oare partijen ek in fisy opstelle sille, dy't relevant wêze kinne. It Wetterskip hat oankundige oan de slach te gean mei in Wetterfisy (Blauwe Omgevingsvisie BOVI).

Hoe binne wy ta de fisy kommen? 

Opsterlân hat yn 2015 de Omgevingsvisie Opsterlân 2015-2030 fêststeld. Feitlik giet it om in struktuerfisy (Wet romtlike oardering), wêryn't al safolle mooglik op de Omgevingswet is antisipearre. De basis fan dizze fisy is goed en der is foar keazen dizze te aktualisearjen. Foar de aktualisaasje hawwe wy gebrûk makke fan besteande beliedsstikken en nije ûntwikkelingen. En wy hawwe ferbetterpunten neamd ten opsichte fan de hjoeddeistige fisy. Dizze binne: 

• Integraler (mear gearhing);
• kompleter (mei benammen mear ferbining mei sosjaal-maatskiplike fraachstikken);
• strategysk; dúdlike kaders stelle.

Dêrby hawwe wy gebrûk makke fan de yn De Fryske Oanpak (DFA) ûntwikkele matriks foar liedende tema's en opjeften. Dizze basis is passend makke foar Opsterlân. Dat hat laat ta de yn haadstik 3 en 4 útwurke ûnderwerpen. De teksten binne ta stân kommen ûnder oare troch yntegraal wurksesjes en petearen mei it gemeentebestjoer. Om't by de Omgevingsvisie 2015-2030 in útwreide partisipaasjetrajekt plakfûn hat en it besteande belied ek mei partisipaasje ta stân kommen is, is der by it opstellen fan de basistekst gjin útwreide partisipaasjeproses west. Wol is dizze earste konsepttekst brûkt as basis foar de yn maaie 2022 holden 'Wike fan de omgevingsvisie'.

Rol fan de Ried yn it proses 

De gemeenteried is tidens meardere gearkomsten ynformearre oer de foarderingen fan de fisy. Ek hat sy tidens it proses oer ferskate ûnderwerpen en dilemma's it petear fierd. Oandachtspunten wiene ûnder mear hoe't de ried har rol ûnder de Omgevingswet ynfolje wol, hoe't partisipaasje foarm krije moat, hokker aspekten wichtich binne en wêr't prioriteiten lizze.

Ideeën en inisjativen komme mear en mear út de mienskip wei. Ek yn Opsterlân werkenne wy dat. En as gemeente wolle wy dêr beliedsmjittich en organisatoarysk by oanslute. Dit betsjut dat wy yn oerlis mei doarpsbelangen, ynwenners, ûndernimmers en oare oerheden, lykas Wetterskip en provinsje, ideeën realisearje wolle. 

As gemeente past ús yn haadsaak in fasilitearjende rol. Wy kieze minder faak foar in rol wêrby't wy allinnich oan it stjoer steane en sels folslein regy fiere. Wy bewege mei mei maatskiplike ûntwikkelingen, en lûke graach as partner op mei ús ynwenners, bedriuwen en organisaasjes. Gjin gemeente dus dy't benammen sels alles bepaalt, kontrolearret en stjoert, mar in oerheid dy't it leafst gearwurket, meitinkt en meihelpt en dus fasilitearret. 

By dit alles geane wy út fan fertrouwen. Fertrouwen dat ús ynwenners en bedriuwen de goede dingen dwaan wolle mei omtinken foar de omjouwing yn brede sin: sawol de fysike as sosjale omjouwing. 

Wy sille net oan situaasjes ûntkomme wêrby't wy wol deeglik it heft yn eigen hannen nimme moatte en dúdlik regy fiere. Wy hâlde ommers ús rol as útfierder fan wetlike taken. Mar gearwurkje en ferbine is foar ús in wichtich útgongspunt. 

Yn dizze Omgevingsvisie treffe jo gjin detaillearre útwurking fan de takomst oan. Wy litte dat bewust nei, om't wy witte dat de takomst net te foarsizzen is. Wol hawwe wy in goed byld fan de opjeften dy't op ús ôfkomme. Wy sjogge der fiif:

1. Befoarderjen leefberens en vitaliteit fan de doarpen
2. Klimaatadaptaasje; tsjingean fan wetteroerlêst en hjittestress
3. Befoarderjen enerzjytransysje
4. Nei in lânbou mei takomst
5. Biodiversiteit ferbetterje

Wy sjogge fiif opjeften dy't ûnmiskenber har effekt hawwe sille op en yn de fysike leefomjouwing. En hoewol't wy op foarhân gjin ûntwikkelingen oanwize of útslute, is der wol ús basis, de beskriuwing fan It rike kultuerlânskip fan Opsterlân: lânskip, doarpen en minsken. Dy basis is op dit stuit goed op oarder en moat dat foar de takomst ek bliuwe. Dizze bestiet út:

1. ús lânskiplike haadstruktuer; 
2. ús soarch foar in basis-miljeukwaliteit.

De hjir beskreaune lânskiplike haadstruktuer en de soarch foar in goede basis-miljeukwaliteit foarmje it útgongspunt by de ôfwaging en begelieding fan inisjativen yn ús gemeente. 

By 'Utgongspunten' beskriuwe wy dêrnei de liedende tema's. Dizze brûke wy om by ûntwikkelingen, dêr't it mooglik is, in plus te realisearjen. It giet om:

1. wy binne grutsk op ús identiteit en ús erfgoed;
2. wy bouwe oan brede wolfeart;
3. wy ferbetterje de omjouwingskwaliteit;
4. wy befoarderje duorsum romtegebrûk.

By 'Utfiering en Monitoaring' besteegje wy omtinken oan saken as monitoaring & evaluaasje en it plak fan de Omjouwingsfisy yn de beliedssyklus. 
 

Opsterlân is sûnt 2020 in Global Goals gemeente. De Global Goals binne 17 doelen dy't yn 2015 troch de Feriene Naasjes opsteld binne. De Global Goals binne duorsume ûntwikkelingsdoelen en foarmje oant 2030 wrâldwiid de duorsumensaginda. De VNG hat de Global Goals oerset nei de Nederlânske kontekst en nei it nivo fan in gemeente oan de hân fan 12 tema's. Fan de 17 Global Goals binne der 16 dy't relevant binne foar gemeentlik belied rûnom de fysike leefomjouwing. By elke opjefte en elk tema jouwe wy mei ôfbyldings oan hokker global goals relevant binne.